Antalya kültüre ciddi bütçe ayırıyor, uluslararası festivaller üretiyor. Ama bu üretimin okulla teması yok: sanat, çocuğun hakkı değil, ailesinin haberdar olmasına bağlı bir şans.

Geçen hafta Türkan Şoray Kültür Merkezi'nde, Muratpaşa Belediyesi ile ODTÜ Antalya Mezunlar Derneği'nin birlikte düzenlediği Uluslararası Antalya Gitar Festivali on beşinci kez perdelerini açtı ve kapattı. Sanat yönetmenliğini Ahmet Kanneci'nin üstlendiği festivalde Eren Süalp, Fransız gitarist Edith Pageaud ve İspanyol ekolünden David Martinez Garcia sahne aldı. Muratpaşa Belediye Başkanı Ümit Uysal, bir festivali on beş yıl ayakta tutmanın kıymetine ve "kültürde süreklilik" fikrine dikkat çekti. Haklı: bu, Türkiye'nin en uzun soluklu gitar festivali ve kent bununla övünebilir.

Benim sorum ise şu: o salonda kaç lise öğrencisi vardı? Ve daha önemlisi — o öğrencilerin okullarında gitar var mı?

Haftada bir ders saatiyle sanatçı yetişmez

Türkiye'de müzik ve görsel sanatlar, ilkokuldan ortaokulun sonuna kadar haftada birer ders saati okutuluyor; lisede ise büyük ölçüde seçmeli havuzunun içinde kayboluyor. Kırk saatlik bir okul haftasında sanata ayrılan pay, kırkta iki. Üstelik bu saatler, sınav dönemi yaklaştığında en kolay feda edilen saatlerdir; bunu her veli bilir, her öğretmen söyler. Yani sorun yalnızca sürenin azlığı değil, o sürenin de "gerektiğinde vazgeçilebilir" sayılması.

Boşluğu belediyeler dolduruyor. Antalya Büyükşehir'in ATABEM kış kurslarında gitar, resim, modern dans ve satranç var; ATASEM yetişkinlere hobi ve meslek eğitimi veriyor. Kepez Bilim Merkezi'nde bin 419 öğrenci eğitim aldı, Konyaaltı Belediyesi'nin programlarından bin 225 kişi yararlandı, Gençlik ve Spor Bakanlığı 32 branşta 315 antrenör görevlendirdi. Emek de var, iyi niyet de. Ama dikkat: bunların hepsi okul dışı.

Hak değil, şans

Sanat eğitimi okul dışına ihale edildiğinde bir hak olmaktan çıkar, bir şansa dönüşür. Kursun varlığından haberdar olan ailenin çocuğu gider. Ulaşımı olan gider. Kontenjana yetişen gider. Diğerleri gitmez — ve gitmediklerini kimse ölçmez, çünkü bu programların kontenjanları, başvuru sayıları ve mahalle bazında dağılımı kamuya açıklanmıyor. Konyaaltı'nda oturan bir çocukla kırsal mahallede oturan bir çocuğun sanata erişimi aynı değil; aynı olmadığını gösterecek veri de ortada yok.

Kent bir ay içinde birkaç uluslararası festival düzenleyebiliyor. Bu festivallerin hiçbirinin programında "okul" başlığı yok. Sahne kuruluyor, ışık yanıyor, dünyaca bilinen isimler geliyor — ve şehrin on binlerce lise öğrencisi bu sahnenin varlığından bile habersiz kalabiliyor. Kültür yatırımı ile eğitim arasındaki bu kopukluk, Antalya'nın en pahalı ihmali.

Üç somut öneri

1: festival–okul bağı zorunlu hale gelsin. Kamu bütçesiyle desteklenen her festivalin programında ücretsiz öğrenci matinesi ve en az bir ustalık sınıfı bulunsun. Gitar çalan bir lise öğrencisi, sahnedeki ustayı uzaktan izlemekle kalmasın; ondan bir saat ders alsın. Bunun maliyeti, bir afiş baskısının maliyetidir.

2: açık veriyle bir "okul–sanat karnesi" çıkarılsın. İl Millî Eğitim Müdürlüğü ve belediyeler ortak bir envanter yayımlasın: hangi okulda müzik odası, resim atölyesi, sahnesi, çalgısı var? Bugün bu basit soruya kimse yanıt veremiyor. Ölçmediğiniz eksiği kapatamazsınız.

3: bütçede küçük ama sabit bir pay. Kentin kültür harcamalarının belirlenmiş bir yüzdesi doğrudan okul programlarına ayrılsın. Sabit olsun ki her yıl "bu sene olmadı" denemesin.

Kapanış

Fotoğrafta bir kareyi kaçırırsanız aynı ışık bir daha gelmez. Sanat eğitimi de böyledir: çocuk sanatla ya çocukken karşılaşır ya da hiç karşılaşmaz. Gitar festivali on beş yaşında. On beş yıl, bir çocuğun ilkokula başlayıp üniversiteye gitmesine yetecek bir süre. O çocuk, bu on beş yıl boyunca festival programında adı hiç geçmediği için sahneyi belki de bir kez bile görmedi.

ÖNÜMÜZDEKİ 7 GÜN 29 Eylül - 5 Ekim 2026 · Antalya ajandası

  • 4 Ekim'e kadar — 21. Uluslararası İşçi Filmleri Festivali, 11 farklı mekânda, tüm gösterimler ücretsiz.

  • 1 Ekim Perşembe — Hamit Karadeniz konseri, 20.00, Nazım Hikmet Kültür Merkezi.

  • 2 Ekim Cuma — "İZ" Çağdaş Seramik Sergisi'nin son günü, Dokumapark Modern Sanatlar Galerisi. · Sıla, 21.00, Antalya Open Air. · Ceren Gündoğdu, 20.30, Türkan Şoray Kültür Merkezi.

  • 3 Ekim Cumartesi — Emrah, 20.00, Antalya Açıkhava Tiyatrosu. · On Stage Antalya, Konyaaltı Atatürk Stadı.

  • 4 Ekim Pazar — On Stage Antalya ikinci gün: Zeynep Bastık, Emir Can İğrek ve konukları, Konyaaltı Atatürk Stadı.

  • Süregelen — "Bir Başka Antalya Çalıştayı" sergisi, Antalya Kültür Sanat, 18 Ekim'e kadar, pazartesi kapalı.

Not: Altın Portakal Film Forum'a 269 proje başvurdu; festival 24-31 Ekim'de. Gelecek hafta bu köşede: İşçi Filmleri Festivali'nin bilançosu ve Altın Portakal öncesi kentin hazırlığı.