Vergi denetimlerinde yapay zeka devri! Yabancı kaynakları özkaynaklarını aşan şirketler için "Finansman Gider Kısıtlaması" tehlikesi nedir, nasıl uygulanır?

Değerli Basın Antalya Okurları ,

Sizlerin de bildiği gibi artık yapay zeka vergi denetimlerinde yaygın olarak kullanılmakta ve şirketlerin beyannameleri ekinde vermiş oldukları mali tablolardan riskli hususlar tespit edilerek mükelleflerden izahat istenmektedir.

Bilançoda kasa hesaplarındaki fiktif tutarlar ve/veya ortaklara verilen borçlar için şirketlere gönderilen yazılar sonucu ödemek zorunda kaldıkları vergiler bu uygulamaya örnek olarak verilebilir.

2025 hesap dönemine ilişkin Kurumlar Beyannamesi ekinde verilen bilanço ve gelir tabloları da aynı şeklide gözden geçirilerek izaha davet yazılarının tebliğ edileceğine dair hiç kimsenin kuşkusu yok.

Değerli okurlar mali tablolar üzerindeki denetimde kontrol edilen diğer bir konu da ‘’Finansman Gider Kısıtlaması’’ uygulaması.

Finansman Gider Kısıtlaması Uygulaması

Finansman gider kısıtlaması uygulaması , aslında 2013 yılında yürürlüğe girmek üzere yasalaşmış olmasına karşın yıllarca ertelenmiş bir uygulamadır. Nihayetinde 01.01.2021 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere, 2021 hesap dönemi için uygulanmasına başlanmıştır.

Bu uygulamaya göre kredi kuruluşları, finansal kuruluşlar, finansal kiralama, faktoring ve finansman şirketleri dışında, kullanılan yabancı kaynakları öz kaynaklarını aşan işletmelerde, aşan kısma münhasır olmak üzere, yatırımın maliyetine eklenenler hariç, işletmede kullanılan yabancı kaynaklara ilişkin faiz, komisyon, vade farkı, kâr payı, kur farkı ve benzeri adlar altında yapılan gider ve maliyet unsurları toplamının %10'unu aşmamak üzere Cumhurbaşkanınca kararlaştırılan kısmı kanunen kabul edilmeyen gider (KKEG) olarak kabul edilmiştir.

Dolayısıyla, yabancı kaynakları öz kaynaklarını aşmış olan kurumlar vergisi mükelleflerinin, aşan kısımla sınırlı olmak üzere, yabancı kaynaklara ilişkin faiz, komisyon, vade farkı, kâr payı, kur farkı ve benzeri adlar altında yapılan gider ve maliyet unsurları toplamının %10’luk kısmı, kurum kazancının tespitinde KKEG olarak dikkate alınacaktır. Öz kaynak tutarını aşan yabancı kaynaklara ilişkin olarak faiz, komisyon, vade farkı, kâr payı, kur farkı ve benzeri adlar altında yapılan gider ve maliyet unsurlarından, yatırımın maliyetine eklenmiş olan yabancı kaynaklardan doğan gider ve maliyet unsurları ise %10’luk bu kısıtlamaya tabi tutulmayacaktır.

Daha yalın bir ifadeyle , finansal kuruluşlar, finansal kiralama, faktoring ve finansman şirketleri dışında kalan Kurumlar Vergisi mükelleflerinin dönem sonu bilançosunda Yabancı Kaynaklar kaleminde yer alan tutar Özkaynaklar kaleminde yer alan tutardan büyük ise şirketin o dönem giderleştirdiği kur zararları,faiz giderleri,komisyon giderleri gibi finansman giderlerinin ancak belli bir kısmı vergi matrahında gider olarak kabul edilecektir. Finansman Gider Kısıtlaması sadece yıl sonunda değil geçici vergi dönemlerinde de uygulanmaktadır.

Yabancı Kaynaklar ve Özkaynaklar ?

Bilanço aktif ve pasif olmak üzere iki kısımdan oluşur. Bilanço aktifi , şirketimizin sahip olduğu varlıkları gösterdiği için Varlıklar olarak da adlandırılır. Bilanço pasifi ise şirketimizin sahip olduğu varlıkları finanse etmek için kullandığımız kaynakları gösterir. Bilanço pasifine Kaynaklar da denilebilir. Bilanço denkliği açısından mutlaka Varlıklar(Aktif)=Kaynaklar(Pasif) olmalıdır.

Yabancı Kaynaklar ve Özkaynaklar bilançonun pasif tarafında yer alır ve başlıca aşağıdaki hesaplardan oluşur ;

Yabancı Kaynaklar:

Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar (3 ile başlayan hesaplar) İşletmenin 1 yıldan az vadeli borçlarıdır.

  • Finansal Borçlar: (Banka kredileri)
  • Ticari Borçlar: (Satıcılar, borç senetleri)
  • Diğer Borçlar: (Personele veya ortaklara borçlar)
  • Alınan Avanslar: (Müşterilerden alınan)
  • Ödenecek Vergi ve SGK Primleri

Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar (4 ile başlayan hesaplar) İşletmenin 1 yıldan uzun vadeli borçlarıdır.

  • Finansal Borçlar: (Banka kredileri)
  • Ticari Borçlar: Uzun vadeli borç senetleri.
  • Borç ve Gider Karşılıkları: (Kıdem tazminatı karşılıkları vb.)

Özkaynaklar:

Öz Kaynaklar (5 ile başlayan hesaplar) İşletme sahiplerinin veya ortaklarının işletmeye koydukları sermaye ve işletmenin yarattığı değerlerdir.

  • Ödenmiş Sermaye
  • Ödenmemiş Sermaye(-)
  • Sermaye Yedekleri
  • Kâr Yedekleri: (Yasal yedekler, olağanüstü yedekler)
  • Geçmiş Yıl Karları
  • Geçmiş Yıl Zararları (-)
  • Net Dönem Karı (Dönem sonu oluşan kar)
  • Net Dönem Zararı (Dönem sonu oluşan kar)

Değerli okurlar yukarıda özkaynaklar kaleminde yer alan Ödenmemiş Sermaye , Geçmiş Yıl Zararları ve Dönem Net Zararı hesaplarının özkaynaklar toplamını azaltıcı etki yarattığına dikkatinizi çekerim.